Trong thế giới hiện đại, chiếc điện thoại sáng đèn đêm khuya là hình ảnh rất quen thuộc. Mười hai giờ đêm, thành phố đã ngủ yên. Thế nhưng, hàng triệu bạn trẻ vẫn thức. Họ miệt mài với màn hình laptop hoặc điện thoại.
Nhiều người tự hào mình là những “cú đêm” năng suất. Số khác lại muốn tận hưởng khoảnh khắc riêng tư. Tuy nhiên, ít ai ý thức được cái giá phải trả. Đằng sau sự tỉnh táo gượng gạo là những rủi ro lớn. Cơ thể bạn đang phải âm thầm chịu đựng từng ngày. Tác hại của thức khuya ở giới trẻ là vô cùng khó lường.
Cơ chế sinh học của giấc ngủ
Để hiểu rõ vấn đề, chúng ta cần nhìn nhận dưới góc độ khoa học. Giấc ngủ không chỉ là thời gian nghỉ ngơi. Đó là lúc cơ thể tiến hành “bảo trì”. Đây là quy trình phục hồi quan trọng nhất.
Đáng chú ý, khung giờ từ 23h đêm đến 3h sáng là “thời điểm vàng”. Lúc này, gan và mật sẽ thải độc mạnh mẽ. Tủy sống cũng tích cực tạo máu mới. Do đó, thức xuyên đêm sẽ ép nội tạng làm việc quá tải. Điều này phá vỡ nhịp sinh học tự nhiên. Sự cân bằng nội tiết tố cũng bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Vậy nguyên nhân sâu xa nào đã khiến giới trẻ ngày nay “mắc kẹt” trong vòng luẩn quẩn của thói quen thức khuya? Ngoài áp lực khổng lồ từ deadline học tập, thi cử và công việc dồn dập, một lý do phổ biến khác chính là hội chứng “trả thù giấc ngủ” (revenge bedtime procrastination). Đây là tâm lý muốn cố thức thêm để lướt mạng xã hội, xem phim hoặc chơi game nhằm “bù đắp” cho cảm giác thiếu thời gian dành cho bản thân vào ban ngày, dù cơ thể đã mệt mỏi rã rời. Thêm vào đó, hội chứng sợ bỏ lỡ (FOMO – Fear Of Missing Out) cũng đóng vai trò không nhỏ, khiến các bạn trẻ khó lòng rời mắt khỏi điện thoại vì sợ bỏ lỡ những tin tức, drama nóng hổi hay những cập nhật mới nhất từ bạn bè trên mạng xã hội. Sự kết hợp của các yếu tố này tạo nên một vòng tròn thói quen khó phá vỡ.

Tại sao giới trẻ lại “nghiện” thức khuya?
Nguyên nhân nào khiến bạn “mắc kẹt” trong thói quen này? Áp lực từ deadline học tập là một lý do lớn. Công việc dồn dập cũng khiến bạn phải thức. Tuy nhiên, còn một lý do phổ biến khác. Đó là hội chứng “trả thù giấc ngủ”.
Đây là tâm lý muốn cố thức thêm một chút. Bạn muốn lướt mạng xã hội hoặc xem phim. Việc này nhằm “bù đắp” cho thời gian bận rộn ban ngày. Dù cơ thể đã mệt nhoài, bạn vẫn không muốn ngủ.
Thêm vào đó là hội chứng sợ bỏ lỡ (FOMO). Giới trẻ khó rời mắt khỏi điện thoại. Bạn sợ lỡ mất tin tức nóng hổi. Bạn muốn cập nhật trạng thái của bạn bè ngay lập tức. Những yếu tố này tạo nên vòng tròn thói quen xấu.
Hậu quả khôn lường đối với sức khỏe
Hậu quả của thói quen này rất đa dạng. Về ngắn hạn, bạn sẽ thấy ngay dấu hiệu bên ngoài. Mắt sẽ bị thâm quầng. Làn da trở nên sạm nám. Tinh thần uể oải và khó tập trung. Trí nhớ và năng suất làm việc sẽ giảm sút vào sáng hôm sau.
Tuy nhiên, những hệ lụy dài hạn mới thực sự đáng báo động. Tác hại của thức khuya ở giới trẻ bao gồm suy giảm hệ miễn dịch. Cơ thể sẽ dễ mắc bệnh hơn. Nguy cơ đột quỵ ở người trẻ cũng tăng cao.
Rối loạn chuyển hóa sẽ dẫn đến béo phì. Đặc biệt là các vấn đề tâm lý nghiêm trọng. Lo âu và trầm cảm là những rủi ro thực sự. Chúng ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống của bạn.
Giải pháp để thay đổi thói quen
Để ngăn chặn hậu quả, bạn cần hành động ngay. Đừng phụ thuộc vào các loại thuốc ngủ. Hãy bắt đầu bằng việc thiết lập kỷ luật thép. Bạn nên áp dụng quy tắc “cai nghiện” ánh sáng xanh.
Hãy tắt hết thiết bị điện tử 30 phút trước khi ngủ. Đồng thời, hãy tập thói quen thư giãn lành mạnh. Đọc sách giấy là một lựa chọn tuyệt vời. Nghe nhạc không lời cũng giúp não bộ dễ ngủ hơn. Hãy nhớ rằng, ngủ sớm không phải là bỏ lỡ cuộc vui. Đó là sự đầu tư thông minh nhất cho tương lai của chính bạn.
